India

परतत्त्वाचा स्पर्श – lata mangeshkar memorial

परतत्त्वाचा स्पर्श- बेगम परवीन सुलताना (शब्दांकन- नितीन आरेकर)

माझा जन्म बुद्ध पौर्णिमेचा. २५ मे १९५० ची ती संध्याकाळ. चंद्र उगवत असताना मी जन्मले. प्रथम माझ्या अम्मीनं मला कुशीत घेतलं, नंतर अब्बाजींनी कुशीत घेतल आणि पुढच्याच क्षणी मला लता मंगेशकरांच्या स्वरांनी कुशीत घेतलं. अब्बाजींनी लता मंगेशकर यांचं गाणं मला ऐकवलं रेकॉर्ड प्लेअरवर, असं ते सांगत. आणि त्याही पूर्वी मी जेव्हा अम्मीच्या उदरात होते तेव्हाही ते तिला श्रेष्ठ शास्त्रीय गायकांबरोबरच, लता मंगेशकरांची गाणी ऐकवायचे. अम्मी आणि अब्बाजींनंतर मी जो पहिला स्वर ऐकला तो लताजींचा. त्याच स्वरांच्या संचितावर माझी वाटचाल सुरू झाली. आमच्या घरात फक्त आणि फक्त शास्त्रीय संगीत ऐकलं जायचं व शिकवलं जायचं, त्याला अपवाद लताजींच्या गाण्यांचा. माझे वडील नेहमी सांगायचे, “परवीन, तू नेहमी श्रेष्ठ आणि फक्त श्रेष्ठच ऐकत जा. लताजींचं गाणं ऐकत जा. स्वरांची सम्राज्ञी जर कोणी असेल तर त्या लताजी आहेत. त्या कधीही बेसूर होत नाहीत. त्यांचं गाणं ऐकताना तुला उमगेल की स्वर काय असतो, तो टिकवायला रियाज़ किती करावा लागतो. त्यांचं गाणं ऐकताना तुला देवी सरस्वतीच्या अस्तित्त्वाचा साक्षात्कार घडेल. लताजींचं गाणं तू ऐकलंस तर तुला कळेल की शब्दांचे उच्चार कसे हवेत आणि सूर कसे लागायला हवेत, तुला उमगेल की गाताना नेमक्या स्वरांची अचूक निवड कशी करायची आणि ती कशी नजाकतीनं पेश करायची.” अब्बाजी नेहमी सांगत, “गाणं तीन मिनिटांचं असो की तेरा मिनिटांचं, लताजी अचूक भाव कसा आणतात आणि प्रारंभापासून अखेरीपर्यंत त्या रसिकाला कसं खिळवून ठेवतात ते पाहा. त्यांच्या गायनाचा व्यवस्थित अभ्यास कर. बघ, त्या एकेका स्वरावर कशा उतरतात, एकेक सूर त्या कसा उचलतात, दोन शब्दांमधला टप्पा त्या कसा भरून काढतात! त्यांचा ताना-मात्रा-पलट्यांचा रियाज़ कसा करत असतील याचा विचार करत जा. त्या गाताना प्रत्येक स्वराला, आवाजाला कशा प्रकारे मुलायम करतात ते समजून घेण्याचा प्रयत्न कर. एखाद्या गायिकेसाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे नाकाचा आणि गळ्याचा समन्वय साधून त्या कशा प्रकारे गातात हे अभ्यासणं. हे केलंस की तुझी जाण आपोआप विकसित होत जाईल.” ते पुढे सांगत, “बेटा, सर्वच जण छान गातात पण लताजींच्या गाण्यातून तुला तो परतत्त्वाचा स्पर्श जाणवेल. लताजींना उपजत गोड गळा देवानं बहाल केलाय. पण त्यांनी जे स्थान मिळवलं आहे ते सहज मिळालेलं नाही. आकाशातलं एकेक नक्षत्र वेचून त्या रसिकासमोर ज्या खुबसूरतीने मांडतात, त्यामागे त्यांनी विलक्षण परिश्रम केलेले आहेत. ते परिश्रम समजून घे. म्हणजे तुला, गाता येऊ शकेल. सर्वांनाच बोलण्यासाठी, गाण्यासाठी आवाज मिळालेला असतो, पण लताजींना परमेश्वराने दिलेला आवाज, हा फक्त त्यांनाच दिलेला आहे. त्या एकमेवाद्वितीय आहेत.” संगीत ही करनी विद्या आहे. तुम्ही संगीतासाठी जेव्हढी मेहनत घ्याल तेव्हढीच काय, पण त्या मेहनतीच्या दामदुप्पट संगीत विद्या तुम्हाला परत करील. ह्या गोष्टीचं जिवंत प्रत्यंतर म्हणजे लताजी! शास्त्रीय संगीताखेरीज आमच्या घरात जर कोणाचा आवाज वातावरणाला भारून टाकत असेल तर तो आवाज आहे लता मंगेशकर यांचा. अब्बाजींची तशी सक्त ताकीद होती. आज जीवनाच्या या वळणावर उभी राहून मी जेव्हा लताजींच्या गायनाचा विचार करू लागते, तेव्हा थोडंफार कळतं की लताजी का महान आहेत. तुम्हाला लाभलेले स्वरतंतू अतिशय नाजूक, मुलायम असतात. त्यांची हानी होऊ नये म्हणून त्यांना खूप जपावं लागतं. कोणत्याही कलाकाराला या बाबतीत स्वत:चा अंदाज असावा लागतो. लताजींचं गाणं ऐकताना तुम्हाला सर्वांना हे जाणवेल. लताजींनी त्यांच्या आवाजावर खूप काम केलं आहे, संशोधन केलं आहे, चिंतन केलं आहे, विचार केला आहे, मनन केलं आणि त्यातून लता मंगेशकर यांची गायकी उमलली आहे. ती एकमेव अशी ‘लता मंगेशकर शैली’ बनली आहे. त्यांचे उच्चार सुस्पष्ट तर असतातच, पण त्या गाताना सूरांच्या साहाय्याने गीतातल्या अर्थाला अशा काही प्रकारे प्रकाशित करतात की बस! ‘आँधी’ चित्रपटातलं त्यांनी किशोर कुमार यांच्याबरोबर गायलेलं “इस मोड़ से जाते है” हे गाणं ऐका. लगेच तुम्हाला या गोष्टीचा प्रत्यय येईल. लताजी जेव्हा गाताना ‘मोड़’ हा शब्द उच्चारतात, तेव्हा तुमच्या नजरेसमोर तो ‘मोड़’ येऊन उभा राहातो. त्या गीतात प्रत्येक वेळी येणारा ‘मोड़’ हा शब्द प्रत्येक वेळी अवतीभवतीच्या शब्दांच्या अनुरोधाने वेगळा आशय घेऊन रसिकाच्या मनात प्रकाशित होतो. ही अद्भूत गोष्ट आहे, फक्त लताजींना साधलेली! त्या दैवी देणगी घेऊन जन्माला आल्या आहेतच, पण ही दैवी देणगी सांभाळायची कशी आणि ती इतरांसमोर सादर करताना त्यातून स्वर्गीय आनंद कसा निर्माण करायचा हे तंत्र, लताजींनी स्वत: घडवलं आहे. सोबतीला असलेल्या वाद्यांबरोबर आपल्या आवाजाचा मेळ कसा राखायचा, स्वरांचं वजन कसं तोलून धरायचं, त्यांची लांबी-रुंदी नेमकी कशी राखायची, श्वास कुठे आणि कसा घ्यायचा हे सारं वीणकाम लताजी स्वत:च्या पद्धतीने करायच्या. लताजींच्या गीतांमधून व्यक्त होणारी प्रत्येक भावना ही लताजींची थोडीच होती? ज्या नायिकांसाठी त्यांनी त्या भावना व्यक्त केल्या, त्या नायिकांच्याही त्या भावना नव्हत्या. ती भावना, तो सूर, ती संवेदना होती चित्रपटातल्या पात्रांची किंवा भावगीतांमधल्या ‘कवितागत मी’ची. परमेश्वरानं सर्व काही निर्माण करून तो स्वत: त्यातून अलिप्त असतो, तसं लताजींचं स्वरव्यक्तिमत्त्व असतं. नायिकेचं दु:ख, तिचा आनंद, तिचा विरह, तिचं प्रेम, तिचा संताप, तिची कोवळीक, तिचं काठीण्य, तिच्यातील मार्दव, तिचं आत्मतत्त्व, तिचं परतत्त्व असं सारं लयाजींच्या आवाजातून व्यक्त होत असे. अव्यक्ताला व्यक्त करण्याचं सामर्थ्य लताजींच्या स्वरात होतं. त्यांचा आवाज कधीच पारोसा वाटत नाही. सदैव टवटवीत. त्यांनीच गायलेल्या ज्ञानदेवांच्या मोगरा फुलला मधील अक्षय्य मोगर्‍याच्या ताटव्यासारखा! शुद्ध, सात्त्विक, अविरत परमळणारा,स्वधुंद, स्वच्छंद आणि स्वयंसिद्ध मोगरा! माझ्या बालपणापासून लता मंगेशकर यांना ऐकता ऐकता मला हे जाणवत गेलं, मी ह्या सर्व गोष्टी शिकत गेले. माझ्या गाण्यावर त्यांच्या गायनाचा मोठा संस्कार आहे. मी, माझे पती संगीत मार्तंड उस्ताद दिलशाद खांसाहेब व माझी मुलगी शादाब असे तिघे सकाळी रियाज़ झाल्यावर एकत्र बसून विविध प्रकारचं संगीत ऐकत असतो. पण रोजची कायम असलेली गोष्ट म्हणजे, लताजींचं एक तरी गाणं! त्या गाण्याचं आम्ही भरपूर विश्लेषण करतो. एकेक गाणं आम्ही अनेक वेळा ऐकतो व त्यावर चर्चा करत राहातो. उदा. ‘हसते जख़्म’ नावाच्या चित्रपटातलं मदनमोहन यांनी संगीत दिलेलं “आज सोचा तो आंसू भर आये” हे गाणं घ्या. गेल्या चाळीस पन्नास वर्षांत हे गाणं आम्ही कित्येक वेळा ऐकलंय. रईस खां साहेबांनी यात अफलातून सतार वाजवली आहे. लताजींनी हृदय पिळवटून, एकेक सूर असा काही लावला आहे की बस! लताजींचा सूर आणि रईस खां साहेबांची सतार, हे दोघेही एकमेकांना अप्रतिमरित्या काँप्लिमेंट करतात. आज ह्या शब्दाच्या प्रत्येक वेळी अगदी सूक्ष्मतेने केल्या जाणार्‍या उच्चारांतून त्या किती वेगवेगळ्या अर्थच्छटा व्यक्त करतात! खलनायकाच्या चेहर्‍यावरचं बेरकी हसू, त्याचा क्रूर डाव यशस्वी होत असल्याचा त्याचा आसुरी आनंद आणि त्या पार्श्वभूमीवर रईसखांसाहेबांनी वाजवलेली सतार आणि लताजींचा हृदय पिळवटून टाकणारा आणि तरीही संयमित आर्त स्वर… क्या बात है! मदनमोहनजीं चाल अप्रतिम तर आहेच पण दु:खाला परतत्त्वस्पर्श देणारा लताजींचा त्या सुरावटीला आशयघनता देणारा तो स्वर! अद्भूत, दुसरं काही नाही. कुमार गंधर्वांनी लिहून ठेवलंय ते सत्यच आहे, ‘लताजींच्या तीन मिनिटांच्या गाण्यातून तीन तासांच्या मैफिलीचा परिपूर्ण अनुभव येतो.’ त्यांचं गाणं ऐकताना तुम्ही पूर्णपणे एकाग्र होऊन ते गाणं ऐकलं पाहिजे, तुमच्या जाणिवा विकसित होत जातात. खरं सांगू का? गाण्यासाठी जसा रियाज़ गरजेचा असतो तसा चांगलं गाणं ऐकण्यासाठीही रियाज़ आवश्यक असतो. कोणतंही चांगलं गाणं कित्येक वेळा ऐकायला हवं, मग हळूहळू तुम्हाला त्या गाण्याचं सौंदर्य उमगू लागतं. लताजींचं प्रत्येक गाणं वेगवेगळ्या रंगाचं, वेगवेगळ्या ढंगाचं. त्या इतक्या सुंदर रीतीने गीत गातात की, अनेक अभिनेत्री त्यांच्या गाण्यांच्या रेकॉर्डिंगच्या वेळी रेकॉर्डिंग स्टुडिओमध्ये हजर राहात. त्या ओठांची हालचाल कशा करतात, श्वास कुठे धरून ठेवतात, त्या श्वास कुठे सोडतात हे सारं काही त्या अभिनेत्री बारकाईनं बघून ठेवत असत व त्याला अनुसरून आपापला अभिनय त्या करत असत. ह्या लेखाचा विचार करत असताना एका दूरचित्रवाणीवरील वाहिनीवर वीसेक वर्षांपूर्वी लता मंगेशकर यांचा जुना कार्यक्रम दाखवत होते, तो मी पाहात होते. आज मी ज्या वयाची आहे, त्यावेळी लताजी तेव्हढ्याच वयाच्या असाव्यात. लाल चुटुक काठपदराच्या साडीत त्या साक्षात स्वरमूर्ती भासत होत्या. त्या वयातही त्या मधुबाला, मीनाकुमारी, नर्गीस ते माधुरी, भाग्यश्री, काजोल यांच्यासाठी गायलेली गाणी गात होत्या. गाण्याच्या मागे असलेली तीच लगन, गाण्यातून सादर होत असलेला तोच स्वराभिनय, त्यात वयानुसार आणि अनुभवानुसार आलेली एक स्वर्गीय समजूतीची झाक. कितीही उधळला तरी कुबेराकडेही नसणारा स्वरखजिना त्या रिता करत होत्या. माझ्या बालपणापासून लता मंगेशकर यांना ऐकता ऐकता मी ह्या सर्व गोष्टी शिकत गेले. माझ्या गाण्यावर त्यांच्या गायनाचा मोठा संस्कार आहे. आम्ही भाग्यवान आहोत की आम्ही त्यांच्या काळात जन्माला आलो. इतिहासाचा अभ्यास करताना कसं म्हणतात हे चंद्रगुप्त युग आहे, हे अशोक युग आहे, हे शिव युग आहे; त्या धर्तीवर आपण बोलू शकतो विसावे शतक हे लता युग आहे व ह्या युगात आम्ही जन्माला आलो, वाढलो. लताजींना दुसर्‍यांच्या गुणांचं मोठं कौतुक असे. त्यांना एखादी गोष्ट वा व्यक्ती भावली की त्यांनी त्यांचं कौतुक केलंच. कमल सिंग नावाचे एक कार्यक्रम संयोजक होते, त्यांनी मला पहिल्या प्रथम मुंबईत कार्यक्रम दिला. त्यापूर्वी पंडित भीमसेन जोशींच्या निमंत्रणावरून मी पुण्याला सवाई गंधर्व महोत्सवात गायले होते. माझ्या वेड्यावाकड्या गाण्याचं महाराष्ट्रानं असं कौतुक केलं की मी कायमची इथंच स्थायिक झाले. त्या वेळी माझ्या गाण्याविषयी लताजींना कोणीतरी बरंच काही चांगलं सांगितलं व १९६७ च्या मास्टर दीनानाथ मंगेशकर यांच्या पुण्यतिथीला त्यांनी मला गायला बोलावणं पाठवलं. तेव्हा मी व अब्बाजी मरीन लाईन्सवरच्या माणिक महल नावाच्या एका इमारतीत एक खोली भाड्यानं घेऊन राहात होतो. लताजींनी सोळा-सतरा वर्षांच्या मुलीला गाण्यासाठी निमंत्रण द्यायला खुद्द हृदयनाथ मंगेशकर यांना पाठवलं होतं. हृदयनाथजी आमच्या घरी आले व त्यांनी सांगितलं की, “दीदींनी तुम्हाला या वर्षीच्या बरसीमध्ये गायला आमंत्रण दिलं आहे आणि तुम्ही एकट्याच कलाकार आहात.” मला प्रचंड दडपण आलं. ज्या आवाजाच्या आदर्शांवर आजवर मी जगत आले, त्या आवाजाच्या समोर मला गायचं होतं. अब्बाजींचाही ऊर भरून आला. आम्ही विनम्रपणे त्या आमंत्रणाचा स्वीकार केला. कार्यक्रमाच्या ठिकाणी गेलो. मी लहानशी मुलगी. मला साडीही नीट नेसता आलेली नव्हती. ग्रीन रूममध्ये आशाताई भोसले आलेल्या. त्यांनी अतिशय प्रेमानं माझी साडी मला नीट करून दिली व पिन अप केली. मी, माझ्या परीनं गायले. माझ्याबरोबर हार्मोनियमच्या साथीला वासंती म्हापसेकर किंवा आप्पा जळगांवकर होते व तबल्यावर निजामुद्दीन खां साहेब होते. मला नक्की आठवतंय मी मारु बिहागने प्रारंभ केला, नंतर मालकंस गायले, काही भजनं गायली, काही गीतं सादर केली. तो सर्व कार्यक्रम त्यांनी रेकॉर्ड करून घेतला. मधल्या वेळात स्वत: लता मंगेशकर सभागृहातून उठून आल्या आणि त्यांनी माझं भरभरून कौतुक केलं, मला आशीर्वाद दिले व स्वत:च्या हातांनी माझ्या गळ्यात हार घातला. मला तर सरस्वती मातेचा आशीर्वाद लाभला होता. कार्यक्रम झाल्यानंतर लताजी ग्रीन रूममध्ये आल्या. माझ्या गालावरून अतीव मायेने हात फिरवला. पाठ थोपटली. आशाताई, मीनाताई, उषाताई, हृदयनाथ असे सारे तिथे होते. त्यावेळी लताजींनी आपल्या कुटुंबियांना सांगत होत्या, “अरे, हिला भरपूर खायला घाला रे. गाऊन गाऊन दमली असेल ती.” लताजींनी माझ्या उच्चारांचं भरभरून कौतुक केलं, माझ्या गाण्याची तारीफ केली. त्या माझ्याशी हिंदीतून आणि घरच्या लोकांबरोबर मराठीतून बोलत होतया. त्यांना माहिती नव्हतं की, ह्या सर्व गोष्टी मी त्यांच्या अनुकरणातून शिकलेय. मला त्यानंतरही कधी त्यांना सांगायचा धीर झाला नाही की मी त्यांचा आदर्श नेहमी ठेवलाय. हा सारा सोहळा माझे अब्बाजी डोळ्यांतून झरणार्‍या अश्रूंच्या धूसर झालेल्या पडद्याआडून पाहात होते. त्यांच्यासमोर त्यांचा आदर्श, त्यांच्या लेकीचं कौतुक करत होता. त्यानंतर दीदींनी माझ्या अनेक मैफिली प्रत्यक्ष ऐकल्या. मी गायलेल्या चित्रपट गीतांचंही अगदी फोन करून त्यांनी कौतुक केलं. मला मां सरस्वतीचा आशीर्वाद लाभत होता. आयुष्यानं मला मी जे जे मागितलं ते ते दिलं. पण जे मागितलं नव्हतं ते जास्त भरभरून दिलं. मला लतादीदींचा तब्बल महिनाभर सहवास आयुष्याने दिला! त्याचं असं झालं. टेलिव्हिजनवर सन २००० च्या आसपास एक कार्यक्रम झाला होता- ‘मेरी आवाज सुनो’. त्या कार्यक्रमासाठी दीदींचा फोन आला- “परवीन, आम्ही असा असा एक कार्यक्रम करतो आहोत. पं. शिवकुमार शर्मा, पं. हरिप्रसाद चौरसिया, पं. जसराज हे परिक्षक आहेत. तुम्हीही एक परिक्षक म्हणून यात सामील व्हायला हवं. नव्हे माझा आग्रह आहे तसा.” दीदींचा शब्द म्हणजे देवाचा आदेश. दीदींपेक्षा मी सर्वार्थाने लहान. पण, त्यांनी मला तुम्ही असं संबोधन वापरलं. मी अर्थातच त्यात सहभागी झाले. दीदींचा सहवास आणि तीन दिग्गज संगीतज्ञांची साथ! ते वीस पंचवीस दिवस अक्षरश: भारावून टाकणारे, मंतरलेले होते. त्या सेटवर आजूबाजूला शूटिंग करत असलेले माधुरी दीक्षित, शाहरूख खान सारखे किती तरी कलाकार येत असत. लतादीदींना भेटत असत. आमच्याबरोबर गप्पा मारत असत. ही दीदींच्या व्यक्तिमत्त्वाची किमया. दीदीही सर्वांबरोबर मिळून मिसळून असत. सतत गप्पा, हास्य विनोद सुरू असत. एकदा मला दीदी म्हणाल्या, “संगीत ही गुरुमुखी विद्या आहे. गुरुकडे शिष्याने उपासना केली पाहिजे. त्यांचे आशीर्वाद मिळवले पाहिजेत. माझी, आशाची गाणी जशीच्या तशी पाठ करून गाण्यापेक्षा या नव्या पिढीने स्वत: मेहनत केली पाहिजे, स्वत:ची ओळख निर्माण करायला हवी, तर ते टिकतील.” त्यांना क्रिकेट, फोटोग्राफी, विनोद, गाणे आणि खाणे या सर्व गोष्टींचा मोठा शौक. सोबतच्या सर्वांना त्या या सार्‍यात सामील करून घेत असत. मला खाण्याचा- म्हणजे खाणं बनवण्याचा, खिलवण्याचा आणि खाण्याचा शौक आहे. लताजी व माझ्या खाण्याच्या विषयावर गप्पा रंगत. कोणाचा विश्वास बसणार नाही, पण या गप्पांतून आमच्यात रेसिपीजचं आदानप्रदान चाले. त्या मला आवडतं, म्हणून खैबर हॉटेलातून कबाबचे वेगवेगळे प्रकार मागवत असत- शीक कबाब, चिकन मलई कबाब आणि काय काय. त्यानंतर आईच्या मायेनं सांगत, “परवीन, तुम्ही हे कबाब रुमाली रोटीबरोबर खा, म्हणजे ते अधिक चवदार लागतील.” त्या दिवसांमध्ये मी तर दररोज संध्याकाळचे चार कधी वाजताहेत आणि मी शूटिंगसाठी कधी जातेय याची वाट बघत असायचे. महिनाभरात लताजींचा साधेपणा उमजून आला. त्यांना उत्तम साड्यांची आवड असे. माझ्याही साड्या त्यांना आवडायच्या. त्या मला सांगत, “तुमचा साड्यांचा चॉईस सुंदर आहे. तुमचा डिझायनर कोण आहे?” मी दीदींना सांगे, “कोणी नाही. माझ्या साड्या मला हव्या तशा मी करून घेते किंवा विकत आणते.” एकदा मी दीदींच्या एका साडीचं खूप कौतुक केलं. त्यांनी दुसर्‍या दिवशी तशीच साडी आणली आणि स्वत: माझ्या हातात ती साडी ठेवली. ती साडी आजही पूजेच्या फुलांसारखी मी जशीच्या तशी जपून ठेवली आहे. दीदींची गाणी हा आपल्या सर्वांच्या आयुष्याचा जिव्हाळ्याचा भाग आहे. मी घरातली कामं करताना, स्वयंपाक करताना सतत गुणगुणत असते ती दीदींची गाणी. ‘अल्ला तेरो नाम’, ‘एहसान तेरा होगा मुझपर’, ‘नैना बरसे’, ‘लग जा गले’, ‘मेरा साया’, ‘ओ सजना बरखा बहार आयी’, ‘इस मोड से जाते है’ ही माझी काही आवडती गाणी आहेत. ही गाणी गाता गाता माझा मूड बनत जातो आणि तो मूड मी बनवलेल्या खाण्यात पाझरत जातो व जेवण मस्त बनतं. दीदींना कलाकारांचं कौतुक करायची आवड आहे. त्या बारीक सारीक गोष्टी लक्षात ठेवतात. एकदा माझं आणि खांसाहेबांचं एका स्टुडिओत रेकॉर्डिंग सुरू होतं. तिथं दीदी आल्या. त्यांनी बाहेरचा तानपुरा पाहून विचारलं की, “उस्ताद दिलशाद खां साहेबांचं रेकॉर्डिंग सुरू आहे का?” सर्वांना आश्चर्य वाटलं, की दीदींना हे कसं कळलं? त्यांनी खुलासा केला की, आजच्या काळात सहा तारांचा तानपुरा फक्त तेच वापरतात. ‘मेरी आवाज सुनो’चं शूटिंग सुरू असताना एक दिवस माझी मुलगी शादाब आली होती. ती अगदी लहान होती. दीदींचे केस खूप लांबसडक आणि घनदाट. शादाबच्या लक्षात आलं नाही. ती बसली ती नेमकी दीदींच्या लांबलचक वेणीवर. दीदींच्या लक्षात आलं, त्या हसल्या व शादाबला म्हणाल्या, “बाळा, तू ना माझ्या केसांवर बसलीयस, त्या ऐवजी तू असं कर. माझ्या मांडीवर येऊन बस.” आणि त्यांनी तिला मांडीवर घेतलं व तिच्याशी गप्पा मारू लागल्या. तिला म्हणाल्या, “तू गातेस की नाहीस? तुझे आई-बाबा हे दोघेही मोठे गायक आहेत. त्यांच्यासारखी मोठी हो.” या कार्यक्रमाच्या काळात, क्रिकेटची भारत-पाकिस्तान मॅच होती. दीदींना क्रिकेट म्हणजे अगदी जीव की प्राण. त्यांनी त्या दिवशी सर्वा स्पर्धकांना सांगितलं, की “आज भारत-पाकिस्तान सामना आहे आणि आज परवीनजी कार्यक्रमात गाणं गाणार आहेत. तुम्हाला काय हवं? क्रिकेट सामना की त्यांचं गाणं?” सर्व स्पर्धकांनी एका सूरात सांगितलं, “आम्हाला गाणं ऐकायचंय!” त्यावर दीदी समाधानानं हसल्या. शेवटी गाणं हे त्यांचं पहिलं प्रेम होतं, त्यानंतर बाकी सारं! दीदींच्या ह्या सर्व आठवणी मी आजवर मनात ठेवलेल्या होत्या. आपण पूजेचे मंत्र कसे मनात म्हणतो, तशा प्रकारे! ह्या आठवणी मी माझ्या मलाच सांगते, मनात घोळवत राहाते. छान वाटतं, नवं काही करण्याची शक्ती मिळते, दीदींचा आशीर्वाद लाभतो. तो आशीर्वाद ॐकारासारखा मनात घुमत राहातो. बेगम परवीन सुलताना शब्दांकन- डॉ. नीतिन आरेकर nitinarekar@gmail.com

.

Source link

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published.